Uitvaart en religie | uitvaartinformatie

U bent hier: Home

Uitvaart en religie

De rituelen rondom dood en uitvaart zijn er in vele varianten

Denkt u aan ritueel wassen, balsemen, binnen 24 uur begraven of begrafenissen in een uitbundige sfeer. In dit stuk zetten we per cultuur de gebruiken uiteen:

Ismalitische gebruiken

Moslims liggen altijd begraven richting Mekka. De stervende wordt op de rechterzij gelegd met het gezicht naar het zuid-oosten in de richting van Mekka en tevens wordt er een stuk uit de koran voorgedragen. Na het overlijden sluit een van de familieleden de ogen van de overledenen en wordt el-Fathia, het eerste hoofdstuk uit de koran, gelezen.

Een van de belangrijkste tradities is de eeuwige grafrust. Dit zorgt ervoor dat vele moslims in hun geboorteland willen worden begraven vanwege de kans dat een graf in Nederland wordt geruimd. Door het huren van een 'eigen' graf is dit risico echter weggenomen, uiteraard onder voorwaarde dat de grafrechten worden betaald. Moslims liggen altijd alleen in een graf. Dit geldt dus ook voor de partner.

In Nederland zijn er inmiddels 10-tallen begraafplaatsen met gedeelten voor islamitische graven. Gelet op de grote populatie moslims in ons land zal dit aantal naar de toekomst toe alleen maar groter worden.

Rituele wassing

Volgens de koran is al het gestorvene onrein. Het wassen en verzorgen van het lichaam is daarom belangrijk. Dit vindt meestal plaats in een uitvaartcentrum dat daarvoor een speciale ruimte heeft, maar het gebeurt ook wel in de moskee. Het lichaam van de overledene wordt driemaal gewassen door (moslim) familieleden en vrienden. Een man wordt door mannen gewassen en een vrouw door vrouwen. Alleen bij echtelieden mag de man de vrouw wassen en omgekeerd. Kinderen tot zeven jaar mogen door beide sexen worden gewassen. Als het lichaam na drie keer wassen nog niet rein genoeg is, gaan de wassingen door. Het aantal moet echter altijd oneven zijn.

Bij het wassen wordt veel zeep een reukwater gebruikt en mag absoluut geen alcohol bevatten. Na de wassing wordt de overledene in doeken, een kafan (dodenkleed), gewikkeld. De kafan wordt aan de boven- en onderkant met een knoop dichtgemaakt.

Begrafenis

Het is bij moslims gebruikelijk om de overledene zo snel mogelijk te begraven en bij voorkeur zonder kist. Nadat het lichaam in het graf is gelegd wordt boven het hoofd met plankjes of met een steen een afdakje gemaakt zodat het hoofd niet direct met aarde wordt bedekt. In oosterse landen is de begrafenis meestal al binnen 24 uur, alleen in Nederland schrijft de wet voor dat er minimaal 36 uur tussen het tijdstip van overlijden en de begrafenis moet liggen.

De mannen uit de familie dragen het lijk op een baar of in een kist naar de begraafplaats. Volgens een oude traditie dragen zoveel mogelijk mannen uit de gemeenschap het lichaam allemaal een klein stukje richting het graf. Men loopt in een vast tempo. Bij het graf wordt het lichaam uit de kist getild en met het gezicht richting Mekka gelegd. De lijkwade wordt losgemaakt en vervolgens strooien alle aanwezigen drie handen met aarde in het graf en wordt een gebed uitgesproken. Tot slot gooien de directe nabestaanden met de hand aarde in het graf onder het uitspreken van een gebed over hereniging met de aarde waaruit de dode weer zal opstaan.

In beginsel zijn vrouwen uitgesloten van deelname aan een begrafenis, maar in Nederland zijn bij meer liberale moslims vrouwen wel welkom. Ze staan samen met de kinderen op een afstand te kijken naar de begrafenis.

Rouwen

Meestal geldt er na de uitvaart een eerste condoleanceperiode van drie dagen, waarin vrienden en bekenden langskomen om de nabestaanden hun medeleven te betuigen. Hierna volgt er een rouwperiode van 40 dagen waarin elke avond wordt gebeden. Ter afsluiting van de rouwtijd wordt er gebeden om de overledene op te nemen in de hemel om vervolgens met de hele familie een uitgebreide maaltijd te eten. Voor weduwen geldt echter, na drie condoleancedagen, een rouwperiode van vier maanden en tien dagen waarin geen make up of sieraden worden gedragen.

Graf

Op een moslimgraf ligt vaak een eenvoudige steen. Het graf wordt verder niet versierd. Alleen de naam, geboorte- en sterfdatum en soms enkele koranteksten of een afbeelding van een moskee zijn op de zerk terug te vinden.

Hindoestaanse gebruiken

Hindoestanen worden vrijwel altijd gecremeerd omdat dat naar hun overtuiging de snelste manier is om terug te keren naar de oerbron (Brahm). Hindoes geloven in reincarnatie. In hindoestaanse kringen wordt dood als positief ervaren omdat het lichaam bedoeld was als tijdelijk en zijn taak heeft volbracht.

De uitvaartdienst wordt geleid door de pandit, de Hindoestaanse geestelijke die geestelijke mantra's en gebeden opzegt, wierook brandt en rijstballetjes offert. De kist met de overledene is open. De zonen staan aan het hoofdeinde, de oudste zoon (of ander mannelijk lid van de familie) is kaalgeschoren. De stoet loopt langs de kist en legt er bloemen of bloemblaadjes in. Het is belangrijk dat de verbranding met eigen ogen wordt gezien. Enkele mannelijke familieleden gaan me naar de oven om de verbranding mee te maken.

Lichaam en ziel

De Hindoes geloven dat na de dood de ziel het lichaam verlaat om een ander stoffelijk omhulsel te vinden. Het verlaten lichaam moet zo snel mogelijk terug naar de oerbron met de vijf elementen: water, vuur, ether, lucht en aarde. Het lichaam wordt naar een uitvaartcentrum gebracht waar de overledene wordt afgelegd, gewassen en in een speciale doek of sari gewikkeld. De naaste familie is hierbij aanwezig.

Uitvaart

Op de dag van de uitvaart scheert de zoon zijn hoofdhaar af, omdat hij bij de uitvaartplechtigheid als offeraar gaat optreden. De kist is open en versierd met kransen en bloemen. De priester maakt tijdens de plechtigheid vijf eivormige balletjes (pindhs). Deze balletjes zijn gemaakt van rijstmeel. honing, melk, ongezouten boter, suiker en sesamzaad. De eivorm symboliseert de twee-eenheid van lichaam en ziel. De balletjes worden in de kist gelegd, een bij iedere hand, een bij het hoofd, een bij de buik en een bij de voeten. Door vijf keer rond de kist te lopen met een brandende dia, de zogenaamde doodskus, wordt het lichaam symbolisch in brand gestoken. Er worden een aantal gebeden uitgesproken. Het is belangrijk voor de familie om de overledene te zien branden. Er gaan daarom minimaal vier en maximaal tien dircecte nabestaanden mee naar de ovenruimte.

Asverstrooien

Na de crematie moet de as in principe worden toevertrouwd aan de oneindigheid. Traditioneel betekent dit verstrooien boven stromend water, bij voorkeur de Ganges. Aangezien dit niet altijd uitvoerbaar is, wordt de as bewaard bij het crematorium. Meestal wordt de as door de familie bij het crematorium verstrooid, waarbij men er in Nederland vanuit gaat dat de as uiteindelijk in het water naar de oneindigheid terecht komt.

Rouwverwerking

Na de uitvaart leeft de familie 10 dagen heel sober. Er wordt vegetarisch gegeten en iedere dag is er een offerdienst, waarbij tien rijstballetjes worden geofferd om voor de ziel van de overledene een nieuw menselijk omhulsel af te smeken. Op de tiende dag worden er vegetarische gerechten gekookt die de overledene lekker vond. Na twaalf of dertien dagen wordt er een rouwplechtigheid gehouden en is de rouwperiode officieel ten einde. Deze plechtigheid wordt na zes maanden herhaald. De direct nabestaanden mogen pas na een jaar weer feestelijke gebeurtenissen organiseren.

< Vorige		Volgende >

Uitvaart in Nederland

Uitvaart checklist

Uitvaart Uitgelicht

Grafrechten

Lijst met verzekeraars